Sinds het begin van de jaren 80 is de grote achteruitgang van koraalriffen ontdekt. Het heeft niet alleen een effect op de koralen, maar ook op algen. Koraal verliest zijn kleur, vandaar de meest gebruikte naam "bleaching" (verbleken).

Bonaire heeft de twijfelachtige eer, waar voor het eerst "bleaching" van juni 1979 tot februari 1980 werd ontdekt. Deze ontdekking werd aan de noordoost zijde van het eiland gedaan, langs de kust op een diepte tussen 10 en 40 meter. Bleaching komt ook voor bij verschillende andere gebieden, zoals Florida en het Great Barrier Reef. In 1987 - 1988 kwam bleaching wereldwijd voor en was de meest uitgebreide vorm van bleaching ooit waargenomen.

Recente bleaching vond altijd plaats gedurende de warmste tijden van het jaar. De temperatuur wordt in de meeste gevallen als "boven normaal" aangegeven. Tezamen met experimenten, is bewezen dat bleaching kan ontstaan door een verhoging van de temperatuur boven het normale gemiddelde, en heeft er toe geleid dat de temperatuur de meest kritieke factor is bij het ontstaan van bleaching. Bleaching is waarschijnlijk het eerste voorteken van de opwarming van de aarde! Het is alleen nog onbekend of de temperatuur daadwerkelijk de oorzaak is van bleaching.

Een verhoogde hoeveelheid straling was ook een suggestie als een mogelijke oorzaak van bleaching. Fotosynthese kan worden versterkt door het doordringen van het zonlicht in het ondiepe gedeelte van de zee. Echter, vele rapporten weerlegden deze theorie na een onderzoek met troebel water.

Een verhoogde UV-straling werd eveneens als mogelijke veroorzaker aangewezen. Deze stelling met UV werd later bijgesteld, nadat bleaching op een diepte van 90 meter werd aangetroffen. Bleaching werd ook in een grot onderwater aangetroffen. Een experiment met UV-filter en UV-doorlatend kunststof platen op 18 meter, leverde, vergeleken met dieper gehouden proef, weinig meer bleaching op na 4 maanden.

De kennis die op dit moment bekend is over bleaching, kan in een aantal regels worden samengevat:

• Het is een wereldwijd probleem dat voorkomt in ondiepe wateren in tropische gebieden
• Het is een relatief nieuw probleem en plotseling ontstaan;
• Het is een groter wordend probleem en tevens een blijvend probleem;
• Er is geen samenhangend patroon gevonden (diepte, gebied);
• Het heeft invloed op de meeste, zoniet allemaal, algen welke bij koraalriffen leven;
• Het heeft vooral betrekking op de snelgroeiende soorten;
• Het effect is massaal en soms vernietigend.

Na meer dan 15 jaar van bleaching, zijn de oorzaken van bleaching nog niet bekend, hoewel er rekening gehouden moet worden met de opwarming van de aarde:

• Het wordt veelal geassocieerd met de warme temperatuur, hoewel dit in een aantal bestudeerde gevallen niet is aangetoond. Het is moeilijk om het in relatie te brengen met klimaatsveranderingen;
• Het wordt vaak geassocieerd met rustig weer, zodat dit door verschillende factoren ontstaan kan zijn (doorzichtigheid van het water, lucht-water uitwisseling en de watergesteldheid). Andere factoren moeten nog onderzocht worden;
• Licht is in veel gevallen verantwoordelijk, waarschijnlijk in relatie met fotosynthese;
• UV kan niet direct, en evenmin indirect, verantwoordelijk worden geacht voor bleaching, aangezien het UV-gehalte in de tropen nog geen verhoging kent;
• Koolstofdioxide blijft over als laatste mogelijk oorzaak, aangezien de effecten hiervan nog onbekend zijn.

Bleaching vormt een bedreiging voor het eco-systeem van alle koraalriffen, mogelijk zelfs nog gevaarlijker dan andere verstoringen, zoals de verhoging of verlaging van de waterspiegel, plaatselijke vervuiling, of verhoging van het UV. Het gebrek aan kennis op het gebied van bleaching is alarmerender dan het gevolg van vermindering van ozon in de poolgebieden of zure regen op bossen, waar de oorzaken inmiddels wél bekend van zijn . . .

_{Met dank aan Erez Wolf voor zijn onderwaterfoto's.}